Kontrola zarządcza w samorządzie terytorialnym (III): identyfikacja ryzyka

Podejmowanie decyzji dotyczących przyszłości, w każdej sytuacji, w tym również w działalności jednostki samorządu terytorialnego (JST), odbywa się w warunkach istniejącego ryzyka i niepewności. Im większa niepewność, tym większe ryzyko.

articleImage: Kontrola zarządcza w samorządzie terytorialnym (III): identyfikacja ryzyka fot. Thinkstock


Wśród opracowanych przez Ministra Finansów standardów kontroli zarządczej trzy z nich (7, 8, i 9) dotyczą odpowiednio: identyfikacji, analizy i reakcji na ryzyko, co można wiązać z procesem zarządzania ryzykiem.

Standard 7. Identyfikacja ryzyka. Nie rzadziej niż raz w roku należy dokonać identyfikacji ryzyka w odniesieniu do celów i zadań. W przypadku działu administracji rządowej lub jednostki samorządu terytorialnego należy uwzględnić, że cele i zadania są realizowane także przez jednostki podległe lub nadzorowane. W przypadku istotnej zmiany warunków, w których funkcjonuje jednostka, należy dokonać ponownej identyfikacji ryzyka.

Ryzyko może się ujawnić w trakcie realizacji procesów związanych z: zapewnieniem dostępności usług publicznych, zaspokajaniem zbiorowych potrzeb mieszkańców, a także w procesach zarządzania rozwojem. Nie ma uniwersalnych metod identyfikacji ryzyka. Każda JST musi opracować własną metodę, biorąc pod uwagę swoje doświadczenie, strukturę jednostek organizacyjnych, wielkość i charakter. Zwykle konieczna jest kombinacja metod, które umożliwią likwidację luk w procesie identyfikacji ryzyka. JST musi wdrożyć odpowiedni program identyfikacji ryzyka, który w planowy sposób umożliwi identyfikację i zrozumienie wszystkich rodzajów ryzyka, na które jest ona narażona. JST musi również zapewnić utrzymanie odpowiedniej wiedzy o ryzyku. Dlatego też identyfikację ryzyka należy wbudować do głównych procesów strategicznego zarządzania rozwojem, operacyjnego świadczenia usług i standardów zachowań kierowniczych. Dzięki temu JST będzie dysponować aktualnym obrazem ryzyka, na które jest narażona, świadcząc usługi i realizując swoje cele.

Ryzyko w JST może być identyfikowane na II poziomie kontroli zarządczej, czyli przez organy władzy stanowiącej i wykonawczej, a także (a może przede wszystkim – w przypadku organów kolegialnych – przez poszczególnych członków tych organów) na I poziomie kontroli zarządczej przez kierowników jednostek organizacyjnych, ale również oddolnie – przez każdego z pracowników tych jednostek, a nawet interesariuszy usytuowanych poza tymi jednostkami, np. przez mieszkańców, inwestorów, a nawet turystów.

Przykłady dostępnych informacji, które mogą wskazywać obszary ryzyka:
– skargi, wnioski, zażalenia – liczba zażaleń, na kogo i do kogo są kierowane (osoby, komórki organizacyjne), skuteczność ich rozpatrywania;
– sprawozdania okresowe – analiza trendów, porównanie wyników w czasie;
– raporty z audytu i kontroli – istotność poruszonych problemów, skuteczność wykorzystywania ustaleń i zaleceń;
– szkody ubezpieczeniowe – statystyki odszkodowań, koszty ubezpieczeń, tendencje w tym zakresie, adekwatność zakresu polis ubezpieczeniowych do zagrożeń, wykorzystanie wniosków z postępowań odszkodowawczych;
– ewidencja wypadków, rejestry odstępstw od procedur – tendencje i problemy, skuteczność reakcji;
– wystarczalność budżetu i utrzymanie płynności finansowej – równowaga budżetowa, stopień wykonania budżetów, wpływ budżetu na jakość i dostępność świadczonych usług;
– uczestnictwo w programach i projektach, i problemy z tym związane – harmonogramy, budżety projektów, zasoby, wykonawcy, partnerzy;
– wystąpienie niekorzystnych zdarzeń w innych jednostkach (benchmarking ryzyka);
– sondaże społecznego zadowolenia – ankiety i wywiady, sondaże uliczne i internetowe, teledemokracja, ich zakres informacyjny, sposób wykorzystania informacji, zakres podjętych działań;
– dające się przewidzieć zmiany, np. demograficzne – mające wpływ na organizację świadczenia usług oświatowych czy planowany i realizowany rozwój przestrzenny – mający wpływ na zapotrzebowanie na niezbędną publiczną infrastrukturę techniczną i społeczną;
– graficzne przedstawienie procesów – wskazanie tzw. „wąskich gardeł” i luk procesowych;
– analiza SWOT, w szczególności lista słabych stron i lista zagrożeń całej JST i poszczególnych branż przedmiotowych, wynikających z kompetencji ustawowych, np.: ochrona zdrowia, oświata, pomoc i integracja społeczna, ochrona środowiska, finanse itd.;
– doniesienia medialne, dyskusje, artykuły prasowe, riposty, wyjaśnienia i tzw. newsy w prasie – tendencje w ocenach medialnych, wizerunek, reputacja, podjęte działania;
– okresowe wysłuchiwanie skarg i wniosków przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) oraz przyjmowanie mieszkańców przez radnych w sprawach indywidualnych – powtarzalność spraw, sposoby reakcji służb publicznych;
– wiece, manifestacje, strajki, akcje protestacyjne, a nawet utarczki słowne niezadowolonych interesantów wobec urzędników.
Przejdź do strony artykułu: « »
Zobacz wszystkie materiały pochodzące z: samorzad.lex.pl
Skomentowano 3 razy

Kontrola zarządcza w samorządzie terytorialnym (III): identyfikacja ryzyka

Zapisz się na bezpłatny Newsletter Samorządowy
Średnia ocena artykułu (oddanych głosów: 3)

Inne artykuły o zbliżonej tematyce

Wyświetlanie listy artykułów

Warto przeczytać

Aktualności - Samorząd

Tego samego autora