Systematyzacja jednostek redakcyjnych uchwały

Sposób redagowania i oznaczania poszczególnych jednostek redakcyjnych uchwał organów samorządu terytorialnego reguluje rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie „Zasad techniki prawodawczej” (Dz. U. Nr 100, poz. 908; dalej: z.t.p.).
articleImage: Systematyzacja jednostek redakcyjnych uchwały fot. Thinkstock

Niestety, zasady techniki prawodawczej nie dokonują tego wprost, lecz zgodnie z § 143 do uchwał m.in. j.s.t. należy odpowiednio stosować przepisy Działu I Rozdział 7 – „Oznaczanie przepisów ustawy i ich systematyzacja”. Ściślej mówiąc, przepisy te należy stosować odpowiednio do aktów prawa miejscowego. Biorąc jednak pod uwagę orzeczniczy i normatywny „galimatias” dotyczący zagadnienia, co jest, a co nie jest aktem prawa miejscowego, wydaje się, że dla dobra legislacji lokalnej warto przyjąć, że zasady techniki prawodawczej należy stosować do wszystkich aktów prawnych wydawanych (uchwalanych) przez organy j.s.t. bez względu na ich rangę i organ, który je wydał, tym bardziej że nie jest to największy problem tych przepisów. Brzmienie art. 94 Konstytucji RP – „Organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego określa ustawa.” – uprawnia do podniesienia wątpliwości, czy rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w ogóle może zawierać normy wiążące dla organów j.s.t.

Pomijając przytoczone na wstępie wątpliwości (być może przydatne w sytuacjach spornych z organami nadzorczymi) i biorąc pod uwagę, że do czasu wydania zasad techniki prawodawczej nie istniały żadne normy prawne, które w sposób wiążący regulowałyby zasady redagowania aktów normatywnych wydawanych przez władze lokalne, nie wydaje się celowe przeciwstawianie się ich stosowaniu, tym bardziej że mają one duży walor pomocniczy. Jednolite, wysokie standardy powinny być zachowane w aktach prawnych wydawanych przez organy na wszystkich szczeblach władzy i administracji publicznej dla całego systemu prawnego państwa, a z czasem pewnie i Unii Europejskiej.

Truizmem jest twierdzenie, że akt prawny jest tekstem pisanym o klarownej strukturze usystematyzowanych i ponumerowanych zdań. Struktura ta ma charakter naturalny. Mimo że – jak już wskazano wyżej – przez wiele lat zasady te nie były uregulowane przepisami prawa, organy wydające akty normatywne od zawsze starały się zachować określoną formę. Tekst prawny jest zbudowany na bazie tzw. jednostek podstawowych, charakterystycznych dla poszczególnych przepisów prawa, przyjmujących postać normy prawnej. Jednostkę podstawową tworzy jedno zdanie, w zależności od potrzeb proste lub złożone. W przypadku, gdy normy prawnej nie da się zawrzeć w jednym zdaniu, konstruujemy ją w postaci tekstu powiązanych ze sobą tematycznie i funkcjonalnie zdań. Zdania te należy w odpowiedni sposób oznaczyć jednostkami systematyzacyjnymi.

Oczywiście zasada jednozdaniowości jednostki systematyzacyjnej nie ma charakteru bezwzględnego. Pierwszeństwo, nawet w przepisach prawa, zawsze powinny wytyczać niewzruszalne zasady gramatyki obowiązujące w języku polskim.

1. Paragraf. Na podstawie § 124 z.t.p. należy przyjąć, że podstawową jednostką redakcyjną i systematyzacyjną uchwały jest paragraf (§). Treść paragrafu, która w miarę możliwości powinna przyjąć formułę jednego zdania ujmującego samodzielną myśl w postać normy prawnej, oznaczamy grecką literą „§” i kolejną liczbą zapisaną cyfrą arabską (cyframi arabskimi) z kropką. Paragraf piszemy od nowej linijki po akapicie.

W obrębie całej uchwały zachowujemy ciągłość numeracji paragrafów, nawet w przypadku zastosowania w uchwale metody grupowania jednostek systematyzacyjnych wyższego stopnia, takich jak np. „dział”, „rozdział”, itd.
Przy powoływaniu przepisu oznaczonego paragrafem piszemy literę grecką „§” bez względu na liczbę i przypadek oraz właściwą liczbę zapisaną cyfrą arabską (cyframi arabskimi) bez kropki.

2. Ustęp. Gdy ze względu na złożoność samodzielnej myśli mającej przyjąć postać normy prawnej nie da się wyrazić w jednym zdaniu, dla zachowania czytelności lub z uwagi na zasady poprawnej pisowni myśl, którą chcemy zapisać, wyrażamy jako zespół zdań. W takim przypadku (podstawową jednostkę redakcyjną uchwały) paragraf dzielimy na ustępy, oznaczając każde zdanie kolejną liczbą zapisaną cyfrą arabską. Podział paragrafu na ustępy wprowadza się także w przypadku, gdy między zdaniami wyrażającymi samodzielne myśli występują powiązania treściowe, ale treść żadnego z nich nie jest na tyle istotna, aby wydzielić ją w odrębny paragraf.

Ustęp także poprzedza się akapitem, a oznacza się liczbą zapisaną cyfrą arabską z kropką, z zachowaniem ciągłości numeracji w obrębie danego paragrafu.

Przy powoływaniu przepisu zawartego w konkretnym ustępie piszemy skrót – „ust.” bez względu na liczbę i przypadek oraz właściwą liczbę zapisaną cyfrą arabską bez kropki.

3. Punkt. Dla poprawienia przejrzystości aktu prawnego oraz ułatwienia posługiwania się nim, konstruując jednostki systematyzacyjne, paragrafy i występujące w ramach paragrafów ustępy, możemy zastosować tzw. wyliczenie.
Wyliczenie składa się z wprowadzenia do wyliczenia oraz punków. Tak zbudowane wyliczenie można zakończyć częścią wspólną, odnoszącą się do wszystkich punktów.

Dzięki stosowaniu techniki wyliczenia uzyskujemy większą przejrzystość i czytelność aktu prawnego; np. skracamy tekst dzięki uniknięciu powtórzeń. Ponadto jest to rozwiązanie ułatwiające „poruszanie się po tekście” aktu prawnego, dające możliwość adresatowi odniesienia się wyłącznie do przepisów, które go interesują.

Zasady prawidłowego dokonania wyliczenia są identyczne bez względu na to, czy wyliczenie jest w ramach ustępu, punktu, litery czy tiret.

Należy pamiętać, że z brzmienia przepisu powinno wyraźnie wynikać, czy wyliczenie ma charakter przykładowy, czy enumeratywny. Jeżeli wyliczenie ma charakter przykładowy (tzn. nie wyczerpuje pełnego katalogu spraw czy rzeczy), zaznaczamy to, używając odpowiednich sformułowań, np.: „w szczególności”, „przede wszystkim”, „między innymi”, „co najmniej”, „w tym”. Jeżeli nie użyjemy odpowiedniego sformułowania, uzyskujemy wyliczenie enumeratywne, tzn. zawierające pełen katalog spraw czy rzeczy niepodlegający rozszerzaniu.

Wprowadzenie do wyliczenia powinno zawierać jak największą część wspólną dla wszystkich wyliczonych elementów. W treści punktów, liter i tiret nie powinno się powtarzać wyrazów, które da się zawrzeć we wprowadzeniu do wyliczenia.
Z wprowadzenia do wyliczenia powinno jasno wynikać, czy wyliczenie ma charakter:
1) łączny, tzn. dla spełnienia warunku muszą wystąpić jednocześnie wszystkie okoliczności wymienione w wyliczeniu,
2) rozłączny, tzn. dla spełnienia warunku wystarczy, gdy wystąpi co najmniej jedna z okoliczności wymieniona w wyliczeniu,
3) alternatywny, tzn. spełnienie warunku następuje poprzez wystąpienie jednej z okoliczności wymienionej w poszczególnych pozycjach wyliczenia.

Punkt oznacza się liczbą zapisaną cyfrą arabską z nawiasem, z zachowaniem ciągłości numeracji w obrębie danego paragrafu albo ustępu.

Punkty kończy się średnikami, a ostatni kropką. Jeżeli wyliczenie kończy się częścią wspólną odnoszącą się do wszystkich punktów, piszemy je od nowego wiersza, po myślniku, a kończymy kropką.
Przy powoływaniu piszemy skrót – „pkt” bez względu na liczbę i przypadek oraz właściwą liczbę zapisaną cyfrą arabską bez nawiasu.

4. Litera. W obrębie punktów, według zasad opisanych w pkt 3, można dokonywać dalszych wyliczeń. Wyliczenie w obrębie punktu oznacza się małymi literami alfabetu łacińskiego, z wyłączeniem liter właściwych tylko dla języka polskiego (ą, ć, ę, ł, ń, ó, ś, ż, ź), z nawiasem, z zachowaniem ciągłości alfabetycznej.

Przepis (jego część) oznaczony literą kończy się przecinkiem, a ostatnia część oznaczona literą kończy się odpowiednio średnikiem albo kropką. Jeżeli wyliczenie posiada część wspólną odnoszącą się do wszystkich liter, piszemy ją od nowego wiersza, po myślniku. Po części wspólnej stawiamy odpowiednio średnik albo kropkę.

W przypadku, gdy do oznaczenia wyliczenia zabraknie liter alfabetu, wprowadzamy oznaczenia dwuliterowe, a następnie wieloliterowe, dopisując do ostatniej litery kolejne litery alfabetu [a), b), c) … z), za), zb), zc), … zz) i dalej zza), zzb), zzc), …].

Przy powoływaniu przepisu oznaczonego literą piszemy skrót – „lit.” bez względu na liczbę i przypadek oraz właściwą literę alfabetu bez nawiasu.

5. Tiret. Dalsze wyliczenie, w obrębie liter, oznaczamy wprowadzając tiret (myślnik) „–”. Tiret kończymy przecinkiem lub:
1) średnikiem – ostatnie tiret ostatniej litery w ramach punktu,
2) kropką – ostatnie tiret ostatniej litery ostatniego punktu w ramach ustępu lub paragrafu.
Przy powoływaniu tiret piszemy wyraz „tiret” oraz słownie numer porządkowy tego tiret. Wcześniej wskazujemy właściwą literę, punkt, ustęp i paragraf, w którym powoływane tiret jest zawarte.

6. Załączniki. Niektóre unormowania zawarte w uchwale mogą być sformatowane w postaci załącznika stanowiącego integralną częścią uchwały. Zgodnie z § 29 ust. 2 z.t.p.: „w załącznikach zawiera się w szczególności wykazy, wykresy, wzory, tabele i opisy o charakterze specjalistycznym” niedające się zapisać w postaci klasycznych jednostek systematyzacyjnych.

Użycie terminu „w szczególności” pozwala twierdzić, że katalog załączników nie ma charakteru zamkniętego. W praktyce często spotyka się rozwiązanie polegające na nadawaniu formy załącznika wszelkiego rodzaju regulaminom, statutom, sprawozdaniom, planom itd.

Przynajmniej jeden przepis merytoryczny uchwały powinien zawierać odesłanie do postanowień zawartych w załącznikach, np. w uchwale budżetowej:
„§ X. Zestawienie udzielanych z budżetu planowanych kwot dotacji ustala się zgodnie z brzmieniem Załącznika nr 1 do uchwały”.
Załącznik powinien posiadać oznaczenie, której uchwały jest integralną częścią, a w przypadku, gdy załączników do uchwały jest więcej niż jeden, powinny być też ponumerowane, np.:
„Załącznik nr … do uchwały Nr … Rady Gminy ………… z dnia ………………”

7. Jednostki systematyzacyjne wyższego stopnia. W celu systematyzacji przepisów uchwały, paragrafy, podobnie jak artykuły w ustawach, można grupować w jednostki systematyzacyjne wyższego stopnia kolejno w:
1) rozdziały (rzadziej oddziały);
2) działy;
3) tytuły;
4) księgi;
5) części.

Rozwiązanie takie rzadko stosuje się w uchwałach j.s.t., gdyż jest ono właściwe tylko w przypadku uchwał bardzo obszernych, typu statuty, regulaminy lub uchwały w sprawie uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego i to co najwyżej do poziomu działu.

Jednostki systematyzacyjne wyższego stopnia stosuje się tylko w przypadku, gdy co najmniej w stosunku do jednej z nich zastosowano uprzednio odpowiednie jednostki systematyzacyjne niższego stopnia. Inaczej mówiąc, przepisy uchwały możemy pogrupować w działy, o ile istnieje konieczność podzielenia przynajmniej jednego z nich na rozdziały itd.

Nazwa jednostki systematyzacyjnej wyższego stopnia składa się z pisanego dużą literą właściwego wyrazu „Część”, „Księga”, „Tytuł”, „Dział”, „Rozdział” bez kropki wraz z odpowiednią liczbą porządkową (rozdziały numeruje się cyframi arabskimi, a jednostki systematyzacyjne od działu „wzwyż” – cyframi rzymskimi) również bez kropki oraz ze zwięzłego określenia treści lub zakresu regulowanych spraw, rozpoczętego wielką literą, zapisanego od nowego wiersza, bez kropki.

W dziennikach urzędowych przyjęto, że jednostki systematyzacyjne wyższego stopnia umieszcza się pośrodku wiersza tekstu uchwały.

8. Powoływanie przepisu. Przy powoływaniu konkretnego przepisu wskazujemy oznaczenie jego jednostki systematyzacyjnej odpowiednio według kolejności: „§ … ust. … pkt … lit. … tiret …”, bez przecinków. Gdy jednostka redakcyjna składa się z kilku zdań, a zamierza się powołać lub wskazać tylko jedno z nich, wyraża się to zwrotem: „§ … ust. … zdanie … (słowne wskazanie numeru porządkowego zdania)”.

Na przykład:
Jak w § 4 ust. 3 i 4 pkt 1 tiret drugie zdanie trzecie uchwały Nr … Rady Gminy ……… z dnia ……… w sprawie ……………………… (Dz. Urz. Woj. …… Nr …, poz. …) ………………

Przy powoływaniu przepisu nie wskazujemy jednostek systematyzacyjnych wyższego rzędu.

Zobacz wszystkie materiały pochodzące z:
Skomentowano 2 razy

Systematyzacja jednostek redakcyjnych uchwały

Zapisz się na bezpłatny Newsletter Samorządowy
Średnia ocena artykułu (oddanych głosów: 0)

Inne artykuły o zbliżonej tematyce

Nie znaleziono żadnych artykułów.

Wyświetlanie listy artykułów

Warto przeczytać

  • Gminne mieszkania mają przekonać młodych do pozostania w Mikołajkach

    Obrazek do artykułu: Gminne mieszkania mają przekonać młodych do pozostania w Mikołajkach

    Gmina Mikołajki zbudowała blok z 22 mieszkaniami, w których zamieszkają przede wszystkim młode rodziny, których nie stać na zaciągnięcie komercyjnego kredytu bankowego. Zainteresowanie tymi mieszkaniami jest tak duże, że planowana jest budowa kolejnego bloku. Więcej

  • Gmina może udzielać pożyczek

    Gmina może udzielać pożyczek Czy gmina może udzielić ze swojego budżetu pożyczki? Pytanie pochodzi z  publikacji Vademecum Głównego Księgowego Administracja. więcej >>> Data publikacji: 31 sierpnia 2014 r. Więcej

  • CBOS: Polacy dobrze oceniają samorządy

    CBOS: Polacy dobrze oceniają samorządy Większość uczestników sondażu CBOS - 65 proc. - ma dobre zdanie o pracy władz lokalnych. Jeszcze lepszy wynik - 68 proc. - osiągnął prezydent. Natomiast krytycznie badani odnieśli się do pracy parlamentarzystów. Pełna treść artykułu dostępna w serwisie www.samorzad.lex.pl >>> Data publikacji: 29 sierpnia 2014 r. Więcej

  • Karolina Lewandowska IP: *.*.* 08-01-2010
    Bardzo fajny artykuł, takie zasady w pigułce. Przydadzą się zarówno studentom prawa ale na pewno pomogą usystematyzować wiedzę już pracującym urzędnikom.

    Zamieść odpowiedź Zamieść odpowiedź
  • Karolina Lewandowska IP: *.*.* 08-01-2010
    Bardzo fajny artykuł, takie zasady w pigułce. Przydadzą się zarówno studentom prawa ale na pewno pomogą usystematyzować wiedzę już pracującym urzędnikom.

    Zamieść odpowiedź Zamieść odpowiedź

Aktualności - Samorząd

Tego samego autora